على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

692

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بيگم ( beygam ) و ( beygom ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - لقب زنان نجيب و محترم و مؤنث بيگ . بيگمان ( bi - gom n ) م ف . پ . بدون شك و بطور يقين . بيگمانى ( bi - gom ni ) ا . پ . بىشكى و بىظنى . بيگن ( baygan ) و بيگند ( baygand ) ا خ . پ . نام شهرى كه جمشيد بنا كرد و بيكند نيز گويند . بىگناه ( bi - gon h ) ص . پ . بىجرم و بىتقصير و معصوم . بىگناهى ( bi - gon hi ) ا . پ . بىتقصيرى و بىجرمى . بيگه ( bi - gah ) م ف . پ . بيگاه و شام . و بىهنگام و بىموقع و بىوقت . بيگه ( beygah ) ا . پ . زن نجيب محترم و بيگم . بيگهه ( bigahah ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - مقياسى معادل يك ثلث جريب . بيل ( beyl ) ا . پ . آلتى آهنين و پهن و داراى دسته‌اى چوبين كه بدان زمين را كاوند . و آلتى مانند پاروب كه كشتى و قايق را بدان رانند . و كليه و گرده . و سبد سرگين كشى و كناسى . و توپچى . و باغبان . بيل ( beyl ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - يك نوع ميوه شبيه بزردآلو . بيل ( beyl ) ا . پ . بلغت زند و پازند چاه كه بتازى بئر گويند . بيلا ( beyl ) ا . پ . پولى كه در خيرات تقسيم شود و وجوه بره . بيلابردار ( beyl - bard r ) ا . پ . نوكر شخص بزرگ كه پول بيلا را در ميان مردم تقسيم مىكند . و كسى كه صدقات را تقسيم مىنمايد . بيلاق ( beyl q ) ا . پ . جاى سرد كه در زير زمن جهت تابستان كنند . و گل و شكوفه . و باغ . بيلاك ( bil k ) ا . پ . عطا و انعام و بخشش . بيلاى ( bil y ) ا . پ . بلغت زند چاه . بيلة ( bilat ) ا . ع . كميز انداختگى . و نوع كميز انداختن . بىلباسى ( bi - leb si ) ا . پ . برهنگى و عريانى . بيلچه ( beyl - ce ) ا . پ . بيل كوچك . بىلحاظ ( bi - lah z ) ص . پ . بىخبر . و بىدقت و بىاحتياط . و بدخلق و بدخوى . بيلدار ( beyl - d r ) ا . پ . كسى كه زمين را مىكند و پاك مىكند . بيل‌زن ( beyl - zan ) ا . پ . آنكه با بيل كار مىكند مانند باغبان . بيلسته ( beylaste ) ا . پ . انگشتان دست . و نوعى از گل سرخ . بىلطافت ( bi - lat fat ) ص . پ . نامطبوع و زشت و درشت . بىلطف ( bi - lotf ) ص . پ . بىمهر و بىمحبت . و بىظرافت . و بىمزه . بىلطفى ( bi - lotfi ) ا . پ . نامهربانى و بىمحبتى . و بىظرافتى . و ناپسندى . بيلفت ( biloft ) ا خ . پ . نام ستارهء زهره . بيلفختن ( bilfaxtan ) ف م . پ . فراهم آوردن و جمع كردن . و اندوختن و گرد كردن . بيلفخند ( bilfaxand ) ا ج . پ . اجتماع و جماعت و انجمن . بيلقان ( baylq n ) ا خ . پ . شهرى از ارمنستان . و بلوكى از رى نزديك برقان . بيلقانى ( baylq ni ) ص پ . منسوب و متعلق به بيلقان . بيلك ( baylak ) ا . پ . منشور و فرمان پادشاه . و قبالهء املاك مانند خانه و باغ . و تيرى كه پيكانش دوشاخه باشد . بيلك ( bilak ) ا . پ . پند نيك . و راى نيك . بيلك ( beylak ) ا . پ . نوعى از پيكان شبيه به بيل كوچك كه پيكان شكارى نيز گويند . و بيل كوچك . بىلگام ( bi - leg m ) ص . پ . آنكه لگام ندارد . و بد اخلاق . و بىاعتدال . و آنكه از هيچ چيز پرهيز نكند . بيلم ( baylam ) ا . ع . پنبهء گياه بردى . و برماى درودگران . و غوزهء پنبه . و پنبهء قصب . و بچهء خرص . ج : بيالم . بيلمان ( baylam n ) ا خ . ع . موضعى در يمن . و موضعى در هند . و موضعى در سند . و منه السيوف البيلمانية . و عبد الرحمن ابن البيلمانى ا خ . : مولاى عمر بن الخطاب رضى اللّه عنه . بيلمانية ( baylam niyat ) ص . ع . شمشيرهاى منسوب به بيلمان هند و يا سند . بيلوا ( beylv ) ا . پ . داروفروش و دواساز و عطار . بيله ( beyle ) ا . پ . خشكى و جزيرهء ميان دريا و يا ميان رودخانه . و يك نوع داروئى . و طبله و خريطهء عطار . و منشور پادشاهى . و قبالهء املاك مانند خانه و باغ . و رخساره . و پهلو . و پاروب كشتىبانى . و پيكانى كه مانند بيل ساخته شده باشد . و چرك و ريم كه از زخم پالايد و پيلهء ابريشم . و بيل . بيليك ( bilik ) ا . پ . بيلك و پند و نصيحت نيك . و رأى نيك . بيم ( bim ) ا . پ . خوف و ترس . و خطر . و واهمه . و بيم داشتن ف ل . : ترس داشتن و ترسيدن . و بيم كردن : ترسيدن . و واهمه كردن . و از بيم جان م ف . : از خطر جان .